Kış aylarının gelmesiyle birlikte ısınmak için soba kullanılan evlerde yanlış kullanım, ihmal ve hatalı baca bağlantılarından çok sayıda insan zehirleniyor veya hayatını kaybediyor.

Karbonmonoksit zehirlenmeleri, kömür ve odun sobaları, şofben, kombi, borusuz soba, ocak, fırın, mangal vs. gibi ısınma sistemlerinde sıvı veya katı yakıtların tam olarak yanmaması sonucu ortaya çıkar.

Soba zehirlenmeleri bazı kurallara dikkat edilerek önlenmesi mümkün olan kazalardır.

Bunlar; soba ve kullanılan yakıtın seçiminden başlayarak, sobanın kurulması, yakılması, baca temizliği ile alakalı kurallardır ve bunların herkes tarafından bilinmesi gerekir.

Dikkat edilmesi gerekli kurallar:

"              Soba, ısıtılacak odanın büyüklüğüne uygun olmalı ve TSE damgası taşımalıdır. Oksijen eksilme sensörü bulunmayan sobalar ve piknik tüplerine takılan ısıtıcılar evlerde ve iş yerlerinde kesinlikle kullanılmamalıdır.

"              Soba kurmadan önce baca temizliği yapılmış olmalıdır.

"              Fazla dirsek kullanmaktan kaçınmalıdır (En fazla 2 dirsek)

"              Yatay borular bacaya %10 eğimle yükseltilmeli, boru bacaya fazla sokulmamalıdır.

"              Dirsek ve boru ekleme yerleri ve baca giriş ağzı hava sızdırmaz olmalıdır.

"              Kömür ve odun sobaları üstten yakılmalıdır.

"              Sobanın iyi çalışıp çalışmadığını anlamak için, sobanın üst kısmına bir yüzey termometresi yerleştirilerek soba içindeki ateşin derecesi izlenir. Yüzey ısısı 150-250 º arasında ise, soba etkili çalışıyor ve odun tam yanıyor demektir.

"              Soba katalitik ise, katalizörün temiz olduğu ve bypass valfının serbestçe çalışıp çalışmadığı kontrol edilmelidir.

"              Bacasız sobalarda alev sarı renkte ise soba derhal kapatılmalıdır,   çünkü sobanın bir arızası vardır veya odada yeterli hava yoktur.

"              Yeşil, ıslak, boyalı veya işlenmiş odunlar, tutkal, plastik, çöp, renkli kâğıtlar yakılmamalıdır.

Soba zehirlenmelerinde önemli etkenlerden biri de lodostur. Güneybatıdan estiği için genellikle sıcak hava taşıyan bir rüzgârdır. Dumanın yükselme hızı, dumanın sıcaklığı ile etrafını saran havanın sıcaklığı arasındaki farka bağlıdır. Diğer bir deyişle, bacadan çıkan duman ve gazlar kendilerini soğuk bir ortamda bulduklarında hızla yükselebilirler. Sıcak bir rüzgâr olan lodos, dış ortam sıcaklığını arttırdığı için sadece sobayı boğmaz aynı zamanda bacanın çekiş gücünü de büyük ölçüde azaltır.

Kış aylarının gelmesiyle birlikte ısınmak için soba kullanılan evlerde her yıl yanlış kullanım, ihmal ve hatalı baca bağlantılarından çok sayıda vatandaş zehirlenmekte veya hayatını kaybetmektedir. Kalitesiz kömür kullanımı, sobaların usulüne göre yakılmaması, boru ve bacaların tekniğinin uygun olmaması ve baca temizliğinin yapılmaması kömür sobalarında riski artırmaktadır.

Netice olarak; kış aylarında sıklıkla rastlanan sobadan sızan gazdan zehirlenme olaylarını önlemek, bilinçli soba kullanımı ile mümkündür.

Karbonmonoksit Zehirlenmesinin Belirtileri…

Karbon monoksit zehirlenmesinin belirti ve bulguları geneldir. Hafif baş ağrısından koma ve ölüme kadar varan durumlar oluşabilir. Zehirlenmenin ağırlığı solunan havadaki karbon monoksit miktarına ve şikâyet süresine göre değişir. Karbon monoksit zehirlenmesinin erken dönem belirtileri:

o Baş ağrısı, 

o Bulantı, kusma,

o Baş dönmesi,

o Denge kusuru,

o Görmede bulanma,

o Çarpıntı,

o Nefes darlığı,

o Bilinç kaybı,

o Nöbet,

o Şok,

o Solunum yetmezliği ve komadır.

Ağır zehirlenmelerde belirgin tansiyon düşüklüğü ve ölüme neden olabilen bulgular vardır. Erken dönem komplikasyon olan akciğer ödemi tabloyu daha da ağırlaştırır ve tedaviye yanıtı da geciktirir. Nöropsikiyatrik komplikasyonlar zehirlenmeyi izleyen ilk birkaç hafta içinde ortaya çıkar; sinirlilik, yoğunlaşma bozukluğu, muhakeme yetisinin bozulması en sık rastlananlardır. Bazı hastalarda görünürdeki iyileşmeyi izleyen 1-3 hafta gibi bir zaman sonra geç nörolojik sendrom dediğimiz; denge, yürüme konuşma kusurları, kişilik değişiklikleri gibi nörolojik bulgular oluşabilir. Karbon monoksitin en ağır etkileri kalp ve beyin üzerinedir.

Karbon Monoksit Zehirlenmesi Acil Tedavi Gerektiren Zehirlenmedir…

İlk yapılması gereken şey hastanın zehirli ortamdan hemen uzaklaştırılması ve %100 Oksijen verilerek hastaneye kaldırılması gerekir. Hastanede hastanın durumu değerlendirilerek temel yaşam desteği sağlanır. Mümkün olan en kısa zamanda Hiperbarik Oksijen tedavisine alınması hayat kurtarıcı, sakatlık riskini azaltıcı ve hastanın yoğun bakımda kalma süresini azaltıcı etkiye sahiptir.

Zehirlenmelere karşı hiperbarik tedavisi etkili çözüm...

Karbon monoksitin kandaki hemoglobine bağlanarak oluşturduğu karboksi hemoglobin, vücuttan bir an önce atılması tedavi için çok önemlidir. Uzmanlar; hiperbarik Oksijen tedavisi Karboksihemoglobinin vücuttan biran önce atılmasını hızlandırdığı gibi vücuda hemoglobinden bağımsız olarak bol miktarda çözünmüş oksijen sağlayarak kanda ve dokulardaki oksijen oranını da düzelteceğini, beyin ödemini azaltacağını, ayrıca karbon monoksitin hücresel düzeydeki olumsuz etkilerini de geri çevireceğini belirtti.

Zehirlenmelerde İlk 24 Saat Çok Önemli…

Hiperbarik Oksijen Tedavisi basınç odası içerisinde normal atmosferik basınçtan daha yüksek basınçlarda saf oksijen solutularak uygulanır. Yüksek basınç altında solunan saf oksijen kanda erimiş oksijen miktarını arttırarak doku oksijenasyonunu normal değerinin 20 katına kadar çıkarır. Karbon monoksit zehirlenmelerinde ilk 12-24 saat içerisinde hastayı tedaviye alabilmek çok önemlidir.

Kaynak: Yeşil Niksar

Facebook'ta Paylaş
Tweetle